Bendeniz de, konuşmacı olarak katıldığım bu bölümde “Ordunun ekonomik denetimi” başlıklı bir sunuş yaptım.

Ben dahil hepimiz güvenlik güçlerinin sivil denetimi konusunda bir şeyler söylüyoruz ama aslında işin özünü Avrupa Birliği resmi belgeleri çok açık bir biçimde ortaya koyuyor; bu doğrultuda ben de bugün sütunuma AB’nin iki resmi belgesini taşıyorum.

Birincisi 2008/157/EC tarih ve numaralı AB Konseyi kararının bir bölümü (Türkiye’ye sunulan Katılım Ortaklığı Belgesi):

Güvenlik güçlerinin sivil denetimi

-Ordu üzerindeki sivil kontrolün AB üye ülkelerindeki uygulamalarla uyumlu hale getirilmesine devam edilmesi. Ordunun siyasi konulara müdahale etmemesinin ve sivil idarenin ulusal güvenlik stratejisinin oluşturulması ve uygulanması da dahil olmak üzere güvenlikle ilgili mevzularda denetim işlevlerini tam olarak kullanmasının sağlanması.

-Güvenlik işlerinin idaresinde daha geniş mali sorumluluk ve şeffaflık getirmeye yönelik adımlar atılması.

-Askeri ve savunma politikaları ve ilgili tüm harcamalar için dış denetim de dahil olmak üzere tam parlamenter gözetimin tesis edilmesi.

-Askeri mahkemelerin yargı yetkisinin askeri personelin askeri görevleriyle sınırlandırılması.

İkinci belge ise 2009 yılı Türkiye İlerleme Raporundan; alt başlık “güvenlik güçlerinin sivil denetimi”.

Belirli alıntılar yapıyorum:

Türk Silahlı Kuvvetleri İç Hizmet Kanununda ya da Milli Güvenlik Kurulu Kanununda hiçbir değişiklik yapılmamıştır. Bu kanunlar, TSK’nın görev ve yetkilerini belirlemekte ve milli güvenlik kavramını geniş biçimde tanımlayarak Silahlı Kuvvetlere büyük bir hareket alanı vermektedir.

Yasamanın, Silahlı Kuvvetler bütçesi ve harcamaları üzerindeki denetiminin güçlendirilmesiyle ilgili olarak hiçbir ilerleme kaydedilmemiştir. Aynı şekilde ihale projelerinin çoğunun finansmanını sağlayan Savunma Sanayii Destekleme Fonu hala TBMM’nin kontrolünün dışında olan bütçe dışı bir fondur. TBMM’nin güvenlik ve savunma politikaları oluşturma yetkisi bulunmamaktadır.

Askeri harcamaların denetimi konusunda harcama sonrası dış denetim Anayasa’ya göre Sayıştay tarafından yapılabilmektedir. Ancak bu denetim muhasebe kayıtlarına dayanmaktadır ve masa başı incemeleri şeklindedir. Denetçilerin yerinde inceleme yapmasına izin verilmemektedir. Ayrıca, Sayıştay Kanunu Tasarısı kabul edilene kadar Sayıştay TSK’ya ait taşınır malların denetimini yapamayacaktır.

Görüldüğü gibi AB resmi belgeleri, Katılım Ortaklığı Belgesi ve İlerleme Raporu sivil-asker ilişkilerine ilişkin çok sarih, çok net teşhisler koymakta ve çözüm yolları önermektedir.

Kendi aramızda daha fazla tartışmadan AB belgelerinin gereklerinin hayata geçmesini sağlasak meseleler büyük ölçüde çözülecektir.

 
Eser Karakaş / Star/ 2010.06.28

Kaynak: STAR

Admin Abant - 28-06-2010 17:23 - 281 defa okundu